Logo

Ταχύτερη η ποινική δικαιοσύνη. Σημαντικές αλλαγές στην ποινικά νομοθεσία

Ο χώρος της ποινικής δικαιοσύνης ένας πολύπαθος τομέας, ο οποίος καρκινοβατεί επί δεκαετίες. Οι παθογένειές του ταλαιπωρούν καθημερινά τον πολίτη όπως τα υπεράριθμα πινάκια, οι οργανικές θέσεις δικαστικών υπαλλήλων, η εξοντωτική εργασία δικαστών και υπαλλήλων, οι επίπονες συνεχείς αναβολές, οι δυσλειτουργίες και  κακοδαιμονίες που συναντάμε συχνά στη δικαστικής δικαιοσύνης αντιμετωπίζονται πλέον με τον 3904/2010. Κάποιες από τις σημαντικές αλλαγές που φέρνει ο νέος νόμος αφορά τα δικαιώματα του κατηγορούμενου, τη διαδικασία της ποινικής δίωξης, την αναβολή της δικής, την αναστολή των ποινών και φυσικά την εισαγωγή του θεσμού της ποινικής συνδιαλλαγής.

 

Προστασία Δικαιωμάτων κατηγορούμενου

Η σπουδαιότερη ίσως καινοτομία που φέρνει ο νέος νόμος είναι η διεύρυνση των δικαιωμάτων του κατηγορούμενου, ο οποίος πλέον προστατεύεται αποτελεσματικά με απόλυτη ακυρότητα σε κάθε στάδιο της δίκης όταν παραβιάζονται τα δικαιώματά που αναφέρονται στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) και των Θεμελιωδών Ελευθεριών και το Διεθνές Σύμφωνο για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα (ΔΣΑΠΔ).

Όσον αφορά την Προκαταρκτική εξέταση ορίζεται οι 3 μήνες ως το  μέγιστο χρονικό όριο που ο πταισματοδίκης κρατά τη δικογραφία της προκαταρκτικής εξέτασης ορίζονται οι 3 μήνες.

Αναβολή της δίκης

Οι συνεχόμενες αναβολές της δίκης είχαν σαν αποτέλεσμα όχι μόνο τη δυσλειτουργία της ποινικής διαδικασίας αλλά ουσιαστικά την μη επιβολή μιας «δίκαιης δίκης» (ΕΣΔΑ). Το δικαστήριο, μετά από πρόταση του εισαγγελέα ή και αυτεπαγγέλτως, μπορεί να διατάξει μόνο μία φορά την αναβολή της δίκης για λόγους ανώτερης βίας, ενώ όταν το ζητήσει κάποιος διάδικός με αίτημα, μία μόνο φορά, για σοβαρούς λόγους υγείας, οι οποίοι αποδεικνύονται μόνο από νοσηλευτικό ίδρυμα και όχι από έναν γιατρό, ή λόγους ανώτερης βίας ενώ η επιληφθείσα δίκη θα ορίζεται εντός τριών (3) μηνών, ή θα διατάσσεται η διακοπή της δίκης το πολύ για δύο (2) φορές σε 15νθήμερα.

Δεύτερη αναβολή μπορεί να δοθεί για τους προαναφερθέντες λόγους. Κάθε άλλη αναβολή απαγορεύεται.

Πως ασκείται πλέον η ποινική δίωξη

Στα κακουργήματα, όπως και πριν, είναι υποχρεωτική η διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης την οποία ακολουθεί η παραγγελία κύριας ανάκρισης.

Στο Τριμελές πλημμελειοδικείο, τα οποία απειλούνται με ελάχιστη ποινή τουλάχιστον 1 έτους, δικάζονται σε πρώτο βαθμό πλέον μόνο τα σοβαρά πλημμελήματα.  Ορίζεται υποχρεωτική η προκαταρκτική εξέταση (ή ΕΔΕ ή αστυνομική προανάκριση, ή έκθεση ή πόρισμα της Υπηρεσίας Επιθεώρησης και Ελέγχου ή του Γενικού Επιθεωρητή Δημόσιας Διοίκησης). Το επόμενο βήμα σε περίπτωση που προκύπτουν επαρκείς ενδείξεις ενοχής, ο εισαγγελέας κινεί τη δίωξη είτε με απευθείας κλήση στο ακροατήριο είτε με παραγγελία προανάκρισης, η οποία όμως θα πρέπει να έχει ειδική αιτιολογία όταν κρίνεται αναγκαία η διενέργεια κάποιων ανακριτικών πράξεων, είτε με παραγγελία κύριας ανάκρισης μόνο αν εκτιμά αναγκαία την επιβολή περιοριστικών όρων.

Στα πλημμελήματα μονομελούς Πλημμελειοδικείου που απειλούνται με ποινή τουλάχιστον 3 μηνών φυλάκισης, δεν υπάρχει πλέον η δυνατότητα παραγγελίας προανάκρισης, καθώς αφού προηγηθεί προκαταρκτική εξέταση (ή ΕΔΕ ή αστυνομική προανάκριση, ή έκθεση ή πόρισμα της Υπηρεσίας Επιθεώρησης και Ελέγχου ή του Γενικού Επιθεωρητή Δημόσιας Διοίκησης), ο εισαγγελέας, αν προκύπτουν επαρκείς ενδείξεις, κινεί τη δίωξη με απευθείας κλήση στο ακροατήριο ή παραγγέλει κύρια ανάκριση αν εκτιμά αναγκαία την επιβολή περιοριστικών όρων στον κατηγορούμενο. Σε ορισμένα εγκλήματα που αφορούν επιταγές, δασικά ζητήματα κλπ (43 ΚΠΔ) δεν είναι υποχρεωτική η προκαταρκτική εξέταση.

Επιπλέον δεν είναι αναγκαία η προκαταρκτική εξέταση στα πλημμελήματα μονομελούς πλημμελειοδικείου στα οποία το ελάχιστο όριο της απειλούμενης ποινής είναι κάτω των 3 μηνών.

Η προανάκριση επιτρέπεται πλέον μόνο για πλημμελήματα αρμοδιότητας τριμελούς πλημμελειοδικείου ή με κατηγορούμενους πρόσωπα ειδικής δωσιδικίας (Δικαστές, Δικηγόροι).

Οι Συμβολαιογράφοι, Αρχιερείς, Αξιωματικοί της ΕΛ.ΑΣ κλπ δεν ανήκουν  πλέον στα πρόσωπα ειδικής δωσιδικίας.

Ο Εισαγγελέας όταν διαπιστώσει πως έχουν ανακύψει νέα στοιχεία σε μία υπόθεση η που έχει  τεθεί στο αρχείο, την ανασύρει και  ζητεί να παρασχεθούν εξηγήσεις από τα εμπλεκόμενα μέρη.

Ποινική Συνδιαλλαγή

Επιπλέον σπουδαία καινοτομία του ν 3904/2010 είναι η εισαγωγή στη χώρα μας του θεσμού της Ποινικής Συνδιαλλαγής όσον αφορά τα κακουργήματα της Υπεξαίρεσης, Απάτης, Απάτης με Ηλεκτρονικό Υπολογιστή, Απιστίας και Τοκογλυφίας. Δύνεται η δυνατότητα (με  προϋποθέσεις) στον κατηγορούμενο των παραπάνω κακουργημάτων, με αίτημά του στον Εισαγγελέα Πλημμελειοδικών,  να συμφωνήσει με τους υπόλοιπους διάδικους τη σύνταξη ενός πρακτικού συνδιαλλαγής, εντός 15 ημερών, στο οποίο να προκύπτει η απόδοση του ιδιοποιημένου πράγματος ή να έχει ικανοποιηθεί πλήρως ο ζημιωθείς. Σε αυτή την περίπτωση το Δικαστήριο, λαμβάνοντας υπόψη το πρακτικό συνδιαλλαγής, μπορεί να κηρύξει ένοχο τον κατηγορούμενο, επιβάλλοντας του ποινή όχι ανώτερη από 3 χρόνια ή και καθόλου.

Δικαστικά Συμβούλια

Αναφορικά με τη διαδικασία στα δικαστικά συμβούλια, υπάρχει πλέον η δυνατότητα, ύστερα από αίτημα του διάδικου, να παρασταθεί ο δικηγόρος του για διευκρινήσεις ενώ ειδικά για τον κατηγορούμενο η τυχόν παραβίαση του δικαιώματός του μπορεί να επιφέρει την απόλυτη ακυρότητα (ΕΣΔΑ)

Μετατροπή της ποινής

Όταν συντρέχει περίπτωση εξαγοράς της ποινής δίνεται πλέον η δυνατότητα στον δράστη κάποιων κοινών εγκλημάτων να διευθετήσει την αποπληρωμή του συνολικού ποσού σε μηνιαίες δόσεις, αφού πρώτα εκτιμηθούν τα καθαρά του έσοδα και η εν γένει οικονομική του κατάσταση και οι υποχρεώσεις του.

Ακόμα όμως και αν δεν έχει τη οικονομική δυνατότητα να εξαγοράσει την ποινή, προβλέπεται η παροχή κοινωφελούς εργασίας, με τον υπολογισμό συγκεκριμένων ωρών.

Αναστολή της ποινής

Μέχρι πρότινος επιτρέπονταν χορήγηση αναστολής σε όσους είχαν ήδη καταδικαστεί από προηγούμενη δίκη με ποινές μέχρι 6 μήνες και για δεύτερη φορά κάτω από δύο έτη. Τώρα οι 6 μήνες μετατρέπονται σε 1 έτος ενώ τα 2 έτη σε 3. Η διάρκεια πλέον της αναστολής καθορίζεται στα 1-3 έτη ενώ δεν εξαρτάται πλέον από την προηγούμενη καταβολή των δικαστικών εξόδων.