Logo

Αποζημίωση θύματος όταν ο δράστης είναι άγνωστος ή δεν έχει περιουσία

Σύμφωνα με το νομικό πλέγμα του Ελληνικού Ποινικού Κώδικα δεν προβλεπόταν αποζημίωση του θύματος, σε περιπτώσεις που ο δράστης κάποιας εγκληματικής σε βάρος του συμπεριφοράς στερείται περιουσίας ή είναι άγνωστος ή δεν μπορεί να διωχθεί ποινικά και να του επιβληθεί ποινή. Επομένως δεν μπορούσε να αξιώσει κατ’ αυτού αποζημίωση εξαιτίας της εις βάρος του αδικοπραξίας ή απόπειρας τελέσεως της.

Ο Ν.3811/2009 « Αποζημίωση των θυμάτων εγκλημάτων βίας από πρόθεση» (εναρμόνιση ελληνικής νομοθεσίας με οδηγία 2004/80/ΕΚ και παρεμφερείς διατάξεις) καλύπτει πλέον αυτό το κενό δικαίου ως προς την πρόσβαση των θυμάτων εγκληματικών πράξεων στο δικαίωμα αποζημίωσής τους.

Το κενό αυτό της νομοθεσίας μας έρχεται μετά καθυστέρηση 5,5 ετών να καλύψει η προκειμένη πολύ αξιόλογη νομοθετική ρύθμιση, αποκαθιστώντας το αίσθημα δικαίου στον παθόντα στο πλαίσιο μιας ποινικής διαδικασίας με νέα ειδική νομική βάση που ισχύει παράλληλα με τις άλλες αξιώσεις που ρυθμίζει ο Αστικός Κώδικας και ανεξαρτήτως των αξιώσεων του κατά του Ελληνικού Δημοσίου.

Στην κοινοτική νομοθεσία προβλέπεται η σε κάθε περίπτωση ικανοποίηση του παθόντος, όσον αφορά στην αποκατάσταση έστω και ευλόγου αποζημιώσεως του σε όσες περιπτώσεις υπάρχει πρόβλημα ως προς την δυνατότητα είσπραξης αποζημιώσεως με την επέμβαση της πολιτείας προκειμένου να εγκαθιδρύεται απολύτως η ασφάλεια, η δικαιοσύνη στους πολίτες. Ούτω τίθενται τα θεμέλια για την λήψη μέτρων για τα θύματα εγκλημάτων βίας, για τα οποία δεν συντρέχουν εξ αντικειμένου προϋποθέσεις ή ελπίδα λήψεως αποζημιώσεως.

Με το προκείμενο νομο τίθενται τα θεμέλια προκειμένου και η χώρα μας με συστηματικότητα και συνεκτικότητα με την σύσταση ενός εθνικού φορέα την «Ελληνική Αρχή Αποζημιώσεως», να συνεργασθεί με τις λοιπές χώρες κράτη – μέλη της Ευρωπαϊκής Κοινότητος, ώστε να μπορεί να παρέχει στους πολίτες-θύματα εγκλημάτων βίας από πρόθεση, που κατοικούν στην ημεδαπή, εύλογη αποζημίωση σε συνεργασία με τα κράτη-μέλη συνδρομής, τις οικείες ανακριτικές και εισαγγελικές αρχές, εφ’ όσον η σχετική αίτηση έχει υποβληθεί εντός έτους, από τον χρόνο γέννησης της αξιώσεως του και πρόκειται για αδικήματα που τελέσθηκαν μετά την 1-1-2006.

Συνιστάται τριμελής διοικητική αρχή με την ονομασία «Ελληνική Αρχή Αποζημίωσης» που λειτουργεί στο Υπουργείο Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων», απαρτιζομένη από έναν Σύμβουλο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, από έναν Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους και έναν υπάλληλο της Κεντρικής Υπηρεσίας του Υπουργείου Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, με θητεία δυο ετών, οριζομένων των διοικητικών υπαλλήλων που την στελεχώνουν, γραμματέα, ειδικό γραφείο .

ποιοι είναι δικαιούχοι αποζημίωσης

τα θύματα κάποιας εγκληματικής ενέργειας, στα «εγκλήματα βίας», όταν ο δράστης δεν διαθέτει πόρους από την έκδοση αμετάκλητης δικαστικής απόφασης, ή όταν υπάρχει αδυναμία στο να διακριβωθεί η ταυτότητα του δράστη ή στην περίπτωση που ο δράστης δεν μπορεί να διωχθεί ποινικά ή να του επιβληθεί ποινή, λόγω θέσεως της δικογραφίας στο αρχείο, ή λόγω εκδόσεως αμετακλήτου απαλλακτικού βουλεύματος, ή αμετάκλητης αθωωτικής απόφασης ή λόγω οποιουδήποτε άλλου λόγου περάτωσης της υπόθεσης.

Προσδιορίζεται σαφώς (κατόπιν τροπολογίας) «το έγκλημα βίας», ως και κάθε αξιόποινη πράξη από πρόθεση που τελείται με χρήση σωματική βία ή απειλή σωματικής βίας και είχε ως επακόλουθο τον θάνατο, την βαριά σωματική ή διανοητική πάθηση του θύματος.

Τρόπος προσδιορισμού του ποσού

Το ποσό της αποζημίωσης προσδιορίζεται από την κάλυψη του άμεσα ζημιωθέντος ως προς την περιουσιακή του ζημία, θετική και αποθετική, ιατρικά έξοδα, νοσήλια, έξοδα κηδείας κλπ, ενώ αφαιρούνται οι δαπάνες που κατέβαλε το Δημόσιο για νοσήλια και οποιοδήποτε ποσόν είχε εισπράξει το θύμα από τον δράστη, κοινωνική ασφάλιση και οποιαδήποτε άλλη πηγή.

Το Δημόσιο ή η Αρχή Αποζημίωσης του οικείου κράτους-μέλους της Ε.Ε., στις περιπτώσεις που το έγκλημα έχει διαπραχθεί στην επικράτεια άλλου κράτους μέλους της Ε.Ε.,υποκαθίσταται στα δικαιώματα του θύματος εκ του ύψους της αποζημίωσης που κατέβαλε, ενώ παράλληλα θεμελιώνεται δικαίωμα αναγωγής κατά του δράστη.

Στις διατάξεις του εν λόγω άρθρου αποτυπώνονται με ευκρίνεια τα οφέλη εκ της παροχής συνδρομής όχι μόνον στην παροχή πληροφοριών και στοιχείων από το κράτος μέλος, αλλά και στην καταβολή αυτής ταύτης της εύλογης και προσήκουσας αποζημίωσης, με μοναδική προϋπόθεση εφαρμογής των διατάξεων αυτών ότι το έγκλημα έχει τελεσθεί σε έδαφος άλλου κράτους-μέλους.

Ο ιδιαίτερα καινοτόμος Ν. 3811/2009 ενδυναμώνει το σεβασμό και τη προστασία της αξίας του ανθρώπου (αρθρ. 2 παρ.1 του Συντάγματος), το δικαίωμα στην παροχή έννομης προστασίας από τα δικαστήρια (αρθρ.20 παρ.1 του Συντάγματος) αλλά και την αρχή του κοινωνικού κράτους δικαίου (αρθρ. 25 παρ.1 του Συντάγματος) εξασφαλίζοντας κοινωνική ειρήνη.